خطا در بارگذاری تصویر
نشست شورای وزیران امور خارجه سازمان همکاری شانگهای امسال در شرایطی برگزار شد که محیط امنیتی آسیا دیگر با معادلات پیشین قابل تحلیل نیست. بیشک تأثیر جنگ اخیر علیه ایران به دلیل آنکه یک رویارویی منطقهای در خاورمیانه محسوب نمیشود و تأثیرات آن بر تمام حوزههای انرژی، اقتصادی و تجاری جهانی اثرگذار بوده، به یکی از مهمترین پروندههای این نشست بدل شد؛ موسی موحد: نشست شورای وزیران امور خارجه سازمان همکاری شانگهای امسال در شرایطی برگزار شد که محیط امنیتی آسیا دیگر با معادلات پیشین قابل تحلیل نیست. بی‌شک تأثیر جنگ اخیر علیه ایران به دلیل آنکه یک رویارویی منطقه‌ای در خاورمیانه محسوب نمی‌شود و تأثیرات آن بر تمام حوزه‌های انرژی، اقتصادی و تجاری جهانی اثرگذار بوده، به یکی از مهم‌ترین پرونده‌های این نشست بدل شد؛ بنابراین جنگ تحمیلی آمریکا علیه ایران، آزمونی برای سنجش میزان کارآمدی سازوکارهای چندجانبه در مواجهه با بحران‌هایی بود که قواعد شناخته‌شده حقوق بین‌الملل را با چالش روبه‌رو کرده‌اند. در چنین فضایی، سازمان همکاری شانگهای نیز ناگزیر است جایگاه خود را فراتر از صدور بیانیه‌های سیاسی تعریف کند و نشان دهد تا چه اندازه می‌تواند از ظرفیت‌های اقتصادی، امنیتی و دیپلماتیک خود برای مدیریت پیامدهای بی‌ثباتی در منطقه بهره بگیرد. هرچند ساختار این سازمان بر مبنای ائتلاف نظامی شکل نگرفته و اعضای آن درباره بسیاری از مسائل راهبردی، رویکردهای متفاوتی دارند، اما تجربه جنگ اخیر نشان داد ناامنی در غرب آسیا، آثار آن را به مرزهای کشورهای عضو نیز منتقل می‌کند؛ از امنیت انرژی و کریدورهای ترانزیتی گرفته تا تجارت و ثبات منطقه‌ای. از همین منظر، حضور عباس عراقچی در اجلاس وزیران خارجه را می‌توان تلاشی برای تبدیل حمایت‌های سیاسی گذشته به همکاری‌های ملموس‌تر در حوزه‌های اقتصادی، بانکی، ترانزیتی و امنیتی ارزیابی کرد؛ مسیری که اگرچه با محدودیت‌های ساختاری شانگهای همراه است، اما می‌تواند جایگاه ایران را در روند شکل‌گیری نظم جدید آسیایی بیش از گذشته تقویت کند. تجربه جنگ علیه ایران، پیامدهای ناشی از اختلال در زنجیره تأمین انرژی جهانی و نگرانی‌های فزاینده درباره ثبات ژئوپلیتیکی پیرامون اعضای سازمان همکاری شانگهای، ضرورت هم‌گرایی و هماهنگی میان قدرت‌های آسیایی را بیش از پیش آشکار کرده است. حضور ایران در این سازمان، اقدامی گذرا یا واکنشی مقطعی نیست، بلکه بخشی از راهبرد کلان تهران برای تعمیق مناسبات سیاسی، اقتصادی و امنیتی با شرق و ایفای نقشی فعال‌تر در نظم نوین بین‌المللی به شمار می‌رود؛ رویکردی که هدف آن، کاهش فشارهای ناشی از تحریم‌ها، مدیریت پیامدهای اقتصادی بحران‌ها و تقویت جایگاه منطقه‌ای ایران است.