دموکراسی بدون مخالف‌ دیگر دموکراسی نیست

اخیرا کتاب «پارادوکس دموکراتیک» از شانتال موف، متفکر برجسته‌ معاصر، ترجمه و منتشر شده است. او به همراه همسرش یعنی ارنستو لاکلائو، از اولین بنیادگذاران اندیشه‌ پسامارکسیسم هستند که هنوز هم یکی از بزرگ‌ترین نحله‌های فکری چپ را نمایندگی می‌کند. اخیرا کتاب «پارادوکس دموکراتیک» از شانتال موف، متفکر برجسته‌ معاصر، ترجمه و منتشر شده است. او به همراه همسرش یعنی ارنستو لاکلائو، از اولین بنیادگذاران اندیشه‌ پسامارکسیسم هستند که هنوز هم یکی از بزرگ‌ترین نحله‌های فکری چپ را نمایندگی می‌کند. با این حال، کمتر اندیشمندی را می‌توان سراغ گرفت که جسارت زیر سؤال‌ بردن بنیادهای فهم ما از دموکراسی نوین در نظام‌های سیاسی غرب را داشته باشد. در فلسفه سیاسی همواره سیاست با مفهوم آنتاگونیسم یا همان ستیز و تخاصم گره خورده است. وقتی نظام‌های سیاسی در برابر یکدیگر صف‌آرایی می‌کنند، هدفی جز تثبیت هژمونی و حذف نیروهای مقابل خود ندارند. «موف» در این کتاب تصریح می‌کند «آنتاگونیسم» یک وجه گریزناپذیر و ریشه‌کن‌نشدنی از سیاست بوده و بنابراین سازنده‌ امر سیاسی است. از سوی دیگر، میدان امر سیاسی را نمی‌توان به محاسبه‌ای عقلانی-اخلاقیاتی فروکاست و باید این توهم را کنار گذاشت که ممکن است بین اخلاق و سیاست آشتی برقرار کرد. اگر آنتاگونیسم از میان برود، بالطبع‌ امر سیاسی هم از میان می‌رود.