خطا در بارگذاری تصویر
تاریخ علم پر است از اختلافنظر میان دانشمندان مهم، و این اختلافها گاه زمینهساز پیشرفتهای بزرگ دانش بودهاند. کتاب «داوکینز در برابر گولد»، اثر کیم استرلنی، بررسی دقیق یکی از مهمترین اختلافنظرهای نظری در زیستشناسی تکاملی است؛ اختلافی که فقط دعوای دو دانشمند نیست، بلکه به دو شیوه متفاوت نگاهکردن به تکامل برمیگردد. شرق: تاریخ علم پر است از اختلاف‌نظر میان دانشمندان مهم، و این اختلاف‌ها گاه زمینه‌ساز پیشرفت‌های بزرگ دانش بوده‌اند. کتاب «داوکینز در برابر گولد»، اثر کیم استرلنی، بررسی دقیق یکی از مهم‌ترین اختلاف‌نظرهای نظری در زیست‌شناسی تکاملی است؛ اختلافی که فقط دعوای دو دانشمند نیست، بلکه به دو شیوه متفاوت نگاه‌کردن به تکامل برمی‌گردد. استرلنی بحث را با زبانی روشن و منظم پیش می‌برد و کمک می‌کند خواننده بفهمد چرا این مناقشه تا این حد تأثیرگذار بوده و هنوز هم در فهم ما از نظریه داروین نقش دارد. ریچارد داوکینز و استیون جی گولد نگاه متفاوتی به تکامل دارند و هم خودشان و هم متحدان‌شان درگیر مشاجره‌ای علنی و جدلی شدند. گولد در سال 2002 و اندکی پس از انتشار اثر عظیمش یعنی «ساختار نظریه تکامل» درگذشت. در آغاز شاید اختلاف میان این دو عجیب به نظر برسد، چون آنها در بیشتر موضوعات با هم توافق دارند. هر دو معتقدند که کل حیات، و ازجمله حیات انسانی، در طول چهار میلیارد سال گذشته از یک یا چند نیای نخستین تکامل یافته، و اینکه آن موجودات زنده نخستین در مهم‌ترین ویژگی‌های‌شان احتمالا شبیه باکتری‌های کنونی بوده‌اند. همچنین هر دو موافق‌اند که این فرایند کاملا طبیعی بوده و تصادف در تعیین عوامل اصلی عرصه حیات نقشی سرنوشت‌ساز داشته است. در این کتاب، دیدگاه ریچارد داوکینز بر انتخاب طبیعی در سطح ژن و تأکید بر سازگاری‌های تدریجی در برابر نگاه استیون جی گولد قرار می‌گیرد که بر نقش تاریخ، تصادف، محدودیت‌های زیستی و گسست‌ها در مسیر تکامل تأکید می‌کند. استرلنی این تقابل را ساده نمی‌کند و نشان می‌دهد هر دو رویکرد بخشی از واقعیت را توضیح می‌دهند. اختلاف اصلی نه بر سر اصل تکامل، بلکه بر سر این است که چه چیزی واقعا توضیح‌دهندۀ تغییرات زیستی است. در نهایت، کتاب نه به‌ دنبال اعلام برنده است و نه دفاع از یک موضع خاص. «داوکینز در برابر گولد» خواننده را به دیدن پیچیدگی‌های تکامل دعوت می‌کند و نشان می‌دهد پیشرفت علمی اغلب از دل همین اختلاف‌نظرها شکل می‌گیرد. لحن متعادل، توضیح شفاف مفاهیم و پرهیز از جدل‌های شعاری باعث شده این کتاب هم خوش‌خوان باشد و هم برای فهم عمیق‌تر نظریۀ تکامل ارزشمند بماند.