خطا در بارگذاری تصویر
۳8 سال از پیام تاریخی حضرت امام خمینی(ره) در ۲۹ تیر ۱۳۶۷، همزمان با سالگرد کشتار خونین حجاج ایرانی در مکه و در پی پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت سازمان ملل متحد میگذرد؛ پیامی که با تعبیر ماندگار «نوشیدن جام زهر» در حافظه تاریخی ملت ایران ثبت گردید و موجب شد این تعبیر در چهار دهه گذشته، از یک روایت صرفا تاریخی فراتر برود و به یکی از اثرگذارترین و پرکاربردترین مفاهیم در ادبیات سیاسی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شود. ۳8 سال از پیام تاریخی حضرت امام خمینی(ره) در ۲۹ تیر ۱۳۶۷، هم‌زمان با سالگرد کشتار خونین حجاج ایرانی در مکه و در پی پذیرش قطع‌نامه ۵۹۸ شورای امنیت سازمان ملل متحد می‌گذرد؛ پیامی که با تعبیر ماندگار «نوشیدن جام زهر» در حافظه تاریخی ملت ایران ثبت گردید و موجب شد این تعبیر در چهار دهه گذشته، از یک روایت صرفا تاریخی فراتر برود و به یکی از اثرگذارترین و پرکاربردترین مفاهیم در ادبیات سیاسی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شود. در این سال‌ها، تجربه جنگ تحمیلی هشت‌ساله، چرایی تداوم آن و چگونگی پایان جنگ، بارها از سوی پژوهشگران تاریخ جنگ، فرماندهان نظامی و مسئولان سیاسی بازخوانی و آسیب‌شناسی شده است. با این حال، تحولات امنیتی اخیر، به‌ویژه تجربه دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه در کمتر از یک سال و نیز آغاز دور تازه‌ای از تنش‌های نظامی، بار دیگر ضرورت بازاندیشی در آن تجربه تاریخی را به مسئله‌ای ملی تبدیل کرده است. امروز بسیاری از مفاهیم و الگوهای برآمده از جنگ ایران و عراق، از جمله تعبیر «جام زهر»، بار دیگر در تحلیل رخدادهای جاری و حتی در مناقشات سیاسی پیرامون تفاهم‌نامه اخیر میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده به کار گرفته می‌شود. این بازتولید مفاهیم تاریخی، اگر بدون توجه به تفاوت‌های بنیادین شرایط زمانی، محیط راهبردی و مقتضیات امروز صورت گیرد، می‌تواند به ساده‌سازی مسائل پیچیده بینجامد. ازاین‌رو بازخوانی انتقادی و آسیب‌شناسانه تجربه جنگ هشت‌ساله، نه برای تکرار گذشته، بلکه برای فهم دقیق‌تر حال و تأمین منافع و مصالح ملی و تبیین مسیر پیش‌روی کشور و آینده ایران، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. ازهمین‌رو، به‌منظور بازخوانی این تجربه تاریخی و ارزیابی ابعاد آن در پرتو تحولات اخیر، دیدگاه‌های محمد درودیان، پژوهشگر برجسته تاریخ جنگ و نویسنده آثار متعدد در این حوزه، را در قالب گفت‌وگویی تفصیلی جویا شده‌ایم. متن کامل این گفت‌وگو در ادامه از نظر خواهد گذشت.